Журинов Мурат Журинович

РЕДАКТИРОВАТЬ БИОГРАФИЮ

(род. 7 декабря 1941, Арысь, Южно-Казахстанская область, Казахская ССР) — советский и казахстанский учёный, химик, президент Национальной академии наук Казахстана.

Журинов Мурат Журинович – ведущий ученый в области электрохимии, активный государственный и общественный деятель, внесший крупный вклад в развитие сферы науки и образования в республике.

Журинов Мурат Журинович родился в 1941 году 7 декабря в городе Арысь Южно-Казахстанской области. Окончил Казахский химико-технологический институт (Южно-Казахстанский университет им. М. Ауэзова). Окончил очную аспирантуру Московского химико-технологического института (Российского химико-технологического университета) им. Д.И. Менделеева.

С 1965-1967 г.г. работал преподавателем;

С 1970-1982 г.г. — старший преподаватель, доцент, заведующий кафедрой Казахского химико-технологического института;

1982-1985 г.г.- проректор Карагандинского государственного университета;

1985-1991 г.г.- директор Института органического синтеза и углехимии АН КазССР;

1991-1995 г.г. — ректор Туркестанского государственного университета им. Х.А. Ясави :

1997-2001 г.г.- президент Международного Казахско-Турецкого университета им. А. Ясави;

С 1993 г.- председатель Туркестанского научного центра ЮКО НАН РК;

С 1995-1997 г.г.- министр просвещения РК;

С 2001-2007 г.г. — директор, заведующий лабораторией Института органического катализа и электрохимии МОН РК;

С октября 2003 года был избран президентом Национальной академии наук РК;

С 2007 года является советником премьер-министра РК;

В 1970 году защитил кандидатскую, в 1981 году в Москве – докторскую диссертацию;

С 2003 года Журинов Мурат Журинович возглавил Национальную академию наук Республики Казахстан.

Основные направления научных исследований Мурата Журиновича – изучение электрохимических свойств различных классов органических соединений и электросинтез известных лекарственных и новых биологически активных веществ на основе природных соединений. Он сумел установить механизмы этих электрохимических реакций и разработал технологию получения лекарственных и фармакологически активных веществ. Он – автор множества изобретений, подтверждением чему служат полученные им авторские свидетельства и патенты. Их у академика – более 120. На счету научных разработок Мурата Журиновича – новые методы получения биоактивных веществ и технологии производства фосфора и фосфидов меди и других металлов, а также нанодисперсных порошков и металлов, представляющих интерес для оборонной промышленности.

Один из электрохимических методов получения нанодисперсных порошков меди ныне известен как метод Баешова-Журинова, получившего мировую известность.

Ученым разработаны оригинальные методы переработки побочных продуктов и отходов фосфорной промышленности – феррофосфора и фосфорного шлама. Разработанная им технология электрохимического растворения феррофосфора в промышленных электролизерах с биполярными кусковыми (насыпными) электродами внедрена в производство. При этом получены фосфат железа, используемый в резинотехнической промышленности, а также вольфрам, молибден и ванадий, применяющиеся в производстве высококачественной стали.
Им также созданы высокоэффективные промышленные установки по непрерывной переработке фосфорных шламов с получением чистого фосфора. Эти способы еще в 1985-90 годы запатентованы в США, ФРГ, Великобритании и других зарубежных странах. Отдельные результаты работ внедрены в производство с большим экономическим эффектом. Научные изыскания академика отражены в его работах. За все время он написал 17 монографий и более 500 научных трудов, которые опубликованы в отечественных и зарубежных изданиях.

Важным аспектом деятельности Мурата Журиновича является работа в высших учебных заведениях Казахстана. В 1991 году он стал первым ректором Туркестанского государственного университета им. Х.А. Ясави, который был открыт Указом Президента РК Н.А. Назарбаева. По его инициативе этот университет преобразовали в Международный Казахско-Турецкий университет им. Х.А. Ясави. За 10 лет, что Мурат Журинович возглавлял это учебное заведение, оно вошло в число ведущих университетов республики и мира. Под руководством М.Ж. Журинова здесь был построен университетский городок, для чего были привлечены безвозвратные благотворительные финансовые средства из Турции – около 100 млн. долларов. Расширение положительно отразилось на самом Туркестане: он стал не просто историческим, а современным студенческим городом.

Пройденный им путь еще раз доказывает, что природа наградила Мурата Журиновича не только талантом ученого, но и прекрасными организаторскими способностями, дальновидностью, мудростью и работоспособностью. И это проявляется в любой его деятельности – ректором университета, директором научного института, министром образования или президентом академии наук республики.
В настоящее время Мурат Журинович – член Совета национальностей при Президенте РК, Высшей научно-технической комиссии Правительства РК, советник Премьер-министра РК, член Коллегии Министерства образования и науки РК, а также главный редактор журнала «Доклады НАН РК», вице-президент Ассоциации академий наук стран ОИК (Организация Исламская конференция), член Национальной комиссии РК по делам ЮНЕСКО.

Заслуги Журинова Мурата Журиновича оценены по достоинству:

В 2002 году был избран почетным гражданином Южно-Казахстанской области и многих городов и районов.

В 2003 году — лауреат Государственной премии РК в области науки, техники и образования.

В 2005 году был награжден орденом «Парасат», и многими медалями зарубежных стран.

Научная и организационная деятельность академика Журинова получила высокую оценку и в зарубежных странах:

В 1996 году Мурату Журиновичу присвоили звание почетного профессора Джорджтаунского университета (Вашингтон, США).

В 2001 году он был награжден Международной премией тюркского мира (Анкара, Турция) и Золотой медалью Токийского университета.

В 2003 году научно-производственное общество Франции и в 2006 году – общество «Золотая фортуна» при Национальной академии наук Украины наградили его золотыми медалями.

Кроме этого, Мурат Журинович является членом нескольких международных академий наук.

Под руководством академика М.Ж. Журинова подготовлены 32 кандидата и 6 докторов наук, двое из которых являются академиками НАН РК.

В сентябре 2008 году на сессии Общего собрания НАН РК на конкурсной основе путем тайного голосования М. Журинов вновь был избран президентом НАН РК на следующий пятилетний срок.

Дети М.Ж. Журинова тоже занимаются научными исследованиями:

Сын – Малик,

кандидат юридических наук.

Дочь — Нэля и сын – Галымжан,

кандидаты экономических наук.

Внуки Асель и Бекет,

отличники учебы в колледже и средней школе.

Формула успеха Мурата Журиновича:

«Если решил что-то сделать, то сделать это наилучшим образом и помнить, что успех уважает искреннее стремление и добрые помыслы».
На данный момент Мурат Журинович занимается научной проблемой в области электрохимии и решением организационных вопросов, связанных с развитием НАН РК и научной сферы в целом.

В будущем планирует систематизировать свои опубликованные научные труды и написать учебник по электрохимической технологии, внедрить в производство ряд завешенных работ, оформить научное открытие и написать историко-публицистическую книгу о Туркестанском крае.

  1. Жұрынов Мұрат Жұрынұлы
  2. 411207300569
  3. mzh@mail.ru
  4. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясы
  5. Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының президенті
  6. Қазақстан Республикасы
  7. Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс қаласы
  8. 12.1941 ж.
  9. Қазақ химия-технологиялық институтын (қазіргі М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті) бітіргеннен кейін, М. Жұрынов сол оқу орнында оқытушы (1965-1967 жж.) болып істеді, одан кейін Мәскеудің Д.И. Менделеев атындағы химия-технология институтының (Ресей химия-технологиялық университеті) аспирантурасында оқып, кандидаттық диссертация қорғады (1967-1970 жж.). Содан кейін Қазақ химия-технологиялық институтында аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, факультет деканы болып қызмет атқарды (1970-1982 жж.). 1981 ж. Мәскеу қаласында докторлық диссертация қорғап, сол жылы ғылым докторы ғылыми дәрежесін және профессор атағын алды. 1982 ж. Қарағанды мемлекеттік университетінің проректоры, Қазақстан Ғылым академиясының Органикалық синтез және көмір химиясы институтының директоры (1985-1991жж.), Қ.А. Яссауи атындағы Түркістан мемлекеттік университетінің ректоры (1991-1995 жж.), Қазақстан Республикасы Білім министрі (1995-1997 жж.), Қ.А. Ясcауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің президенті (1997-2001 жж.) қызметтерін атқарды.

2001-2007 жж., 2013 ж. – қазіргі уақытқа дейін «Д.В. Сокольский атындағы Жанармай, катализ және электрохимия институты» АҚ Бас директоры қызметін атқарды. 2003 жылдың қазан айынан бастап Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының президенті. Қазақстан-Британ техникалық университетінің ғылым саласы бойынша проректоры қызметін атқарды (2010-2014 жж.), ал 2016 ж. Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университетінің директорлар кеңесінің төрағасы болып сайланды (қоғамдық негізінде). М. Жұрынов 1985 ж. бері мемлекеттік органдар мен мекемелерде, қоғамдық ұйымдарда бірінші басшы қызметін (министр, ректор, директор, президент) абыроймен атқарып келеді.

  1. Марапаттары, сертификаттар, алғыс хаттар:

Мұрат Жұрынов Жұрынұлы химия ғылымдарының докторы, профессор (1981 ж.), Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының академигі (1994 ж.,ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі — 1989 ж.),Қазақстан Республикасының ғылым, техника және білім саласындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері (2003 ж.), 2015 жылы Түркі әлемінің Ұлттық ғылым академиялар одағының президенті болып сайланды, ИЫҰ елдерінің ғылым академиялар Қауымдастығының вице-президенті,Тәжікстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының шет елдік мүшесі (академигі), бірнеше Халықаралық ғылым академияларының мүшесі (2010 ж.), ҚР Президентінің жанындағы Ұлттық Кеңесінің мүшесі, ҚР Үкіметі жанындағы Жоғары ғылыми-техникалық комиссиясының, ҚР Ғылым және білім министрлігі Алқасының мүшесі, «ҚР ҰҒА Баяндамалары» журналының бас редакторы, ҚР ЮНЕСКО істері бойынша Ұлттық комиссиясының мүшесі, ҚР Премьер-Министрінің ғылым жөніндегі штаттан тыс кеңесшісі(2010-2013 жж.), Қазақстан демократиялық күштері коалициясының мүшесі, «Нұр Отан» партиясы атқару комитетінің мүшесі. «Парасат» (2005 ж.), ІІІ дәрежелі «Барыс» ордені (2011 ж.) ордендерімен және Қазақстан Республикасының медальдармен марапатталған. Ол Оңтүстік Қазақстан облысының, Арыс, Түркістан, Кентау және АҚШ-тың Кентукки штатының Луисвилл қ. құрметті азаматы.

Өзінің шәкірттерімен бірге нанокристалды ультрадисперсті металл ұнтақтарын алудың электрохимиялық әдістері жасалып, оның біріне авторлардың есімдері (Баешов-Жұрынов әдісі, А.С. №1441833, 1989 ж.) беріліп, «КСРО өнертапқышы» медалімен марапатталды.

М. Жұрынов әлемдік қауымдастық мойындаған электрохимия саласы бойынша жетекші ғалымдарының бірі және отандық және шетелдік басылымдарда шыққан 750-ден астам ғылыми еңбектер, сонымен бірге 17 ғылыми монография, 120 авторлық куәлік пен патент жариялаған. Оның жетекшілігімен 40-қа жуық ғылым кандидаты мен PhD-докторлар, 6 ғылым докторы дайындалып, 3 шәкірті ҚР ҰҒА академигі және корреспондент-мүшесі болып сайланды.

2003 ж. академик М. Жұрынов Қазақстан Республикасының ғылым, техника және білім саласындағы Мемлекеттік сыйлығының иегері атанды. Қарағанды және Оңтүстік Қазақстан облыстары Мәслихаттарының депутаты, ҚР ШҚО Маслихатының төрағасы болып сайланған.«Парасат» орденімен (2005 ж.), ІІІ дәрежелі «Барыс» орденімен (2011 ж.) және ҚР медальдарымен, бүкілодақтық және республикалық көлемдегі алғыс хаттарымен, Халықаралық сыйлығымен (Анкара, 2001 ж.) марапатталды. Ғылымдағы үздік жетістіктері үшін Франция Ғылыми-өндірістік қоғамының (Париж, 2003 ж.), Украинаның ҰҒА жанындағы «Золотая фортуна» Ғылыми қоғамның (Киев, 2005 ж.), Ресей жаратылыстану академиясының «Ғылым мен өнердің адамы» құрмет белгісі және РФ «Разум, честь и доблесть» (Мәскеу, 2013 ж.).

Джорджтаун (АҚШ), Токио (Жапония) және бірнеше шетелдік және отандық университеттердің: әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ, Е. Букетов атындағы ҚарМУ, ҚарМТУ, М. Әуезов атындағы ОҚМУ, Қ.А. Яссауи атындағы ХҚТУ құрметті профессоры және т.б. Халықаралық ғылым академияларының академигі болып саналады.

Тәуелсіз Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық саласын дамуына М. Жұрыновтың ең ірі үлесі Түркістан қаласында ірі университеттің құруы мен дамуы болып табылады. Ол ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Жарлығымен (1991 ж.) ашылған Қ.А. Яссауи атындағы Түркістан мемлекеттік университетінің бірінші ректоры болған. Оның ықыласы бойынша университет, қазіргі кезде республиканың алдағы университеттерінің бірі болып саналатын, Қ.А. Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті болып қайта құрылды. Оның жетекшілігімен Түркістанда заманауи университет қалашығы салынды (кампус). Ол Түркістан қаласының дамуына әсер еткен.

2003 жылдан бастап, баламалы сайлау жолымен құпия дауыс беруінің нәтижесінде ҚР ҰҒА президенті болып сайланды.

  1. Басылымдар:

Оның басшылығымен ҚР ҰҒА ғылыми мәселесі бойынша жыл сайынғы ғылым туралы Ұлттық баяндама дайындап, ҚР Үкіметі жанындағы Жоғарғы ғылыми-техникалық комиссиясының және Президент Әкімшілігінің мақұлдауымен баспаға шығарылып отыр. Сонымен қоса ҚР ҰҒА әлемнің 73 мемлекетінің кітапханасына жіберілетін 8 академиялық журнал шығарады (1946 жылдан бастап). Олардың барлығы әлемнің ең беделді журналдары ретінде Elseviеr Scopus базасына енген.